Design for All: inkluzywne projektowanie przestrzeni hotelowych i publicznych

Inkluzywność jako standard, nie opcja

Współczesne projektowanie architektoniczne coraz wyraźniej odchodzi od podejścia „minimum dostępności” na rzecz koncepcji Design for All (DfA) – projektowania uniwersalnego, które uwzględnia potrzeby możliwie najszerszego grona użytkowników, niezależnie od wieku, sprawności, kondycji sensorycznej czy kulturowej.

W sektorze hotelowym i przestrzeniach publicznych inkluzywność nie jest wyłącznie wymogiem prawnym. Staje się elementem:

strategii ESG,
przewagi konkurencyjnej,
budowania reputacji marki,
zwiększania dostępności rynku.

Starzejące się społeczeństwa, rosnąca mobilność oraz większa świadomość społeczna powodują, że projektowanie wykluczające staje się ekonomicznie i wizerunkowo ryzykowne.

Od dostępności do projektowania uniwersalnego

Tradycyjnie dostępność była traktowana jako dodatek – np. kilka pokoi przystosowanych dla osób z niepełnosprawnościami. Design for All zmienia tę perspektywę:

nie projektujemy „dla mniejszości”,
projektujemy dla pełnego spektrum użytkowników,
eliminujemy bariery już na etapie koncepcji.

Koncepcja ta wywodzi się z zasad projektowania uniwersalnego opracowanych przez Center for Universal Design (NC State University), obejmujących m.in.:

równy dostęp,
elastyczność użytkowania,
intuicyjność,
minimalizację wysiłku fizycznego,
tolerancję błędów.

Hotel jako przestrzeń inkluzywna

1. Projektowanie przestrzeni wspólnych

Lobby, recepcja, restauracje czy strefy wellness powinny być:

wolne od barier architektonicznych,
intuicyjne w nawigacji,
czytelne wizualnie i dotykowo,
komfortowe akustycznie.

Projekt inkluzywny uwzględnia m.in.:

odpowiednią szerokość ciągów komunikacyjnych,
zróżnicowane wysokości blatów recepcyjnych,
kontrasty kolorystyczne dla osób słabowidzących,
systemy pętli indukcyjnych dla osób niedosłyszących.

2. Pokoje hotelowe – elastyczność zamiast segregacji

Nowoczesne podejście zakłada:

modułowość wyposażenia,
łatwą adaptację łazienek,
brak progów,
odpowiednią przestrzeń manewrową,
ergonomiczne rozwiązania dla różnych grup wiekowych.

Z perspektywy inwestora projektowanie uniwersalne zwiększa wskaźnik obłożenia i zmniejsza ryzyko utraty segmentów klientów.

Przestrzenie publiczne – integracja społeczna jako cel

W przypadku przestrzeni publicznych (dworce, centra handlowe, urzędy, obiekty kultury) inkluzywność obejmuje:

dostępność fizyczną,
dostępność sensoryczną,
czytelność informacji,
bezpieczeństwo psychologiczne,
dostępność cyfrową.

Coraz większą rolę odgrywa projektowanie z uwzględnieniem:

osób neuroróżnorodnych,
rodzin z dziećmi,
osób starszych,
użytkowników o różnych kompetencjach językowych.

Inkluzywność a doświadczenie użytkownika (UX)

Design for All nie ogranicza się do fizycznej dostępności. Obejmuje również:

spójny system informacji wizualnej,
intuicyjny układ funkcjonalny,
ograniczenie nadmiaru bodźców,
odpowiednie oświetlenie i akustykę.

W hotelarstwie ma to bezpośredni wpływ na:

satysfakcję gości,
oceny w serwisach rezerwacyjnych,
lojalność klientów,
reputację marki.

Wymiar prawny i regulacyjny

Projektowanie inkluzywne musi uwzględniać:

krajowe przepisy budowlane dotyczące dostępności,
dyrektywy UE (np. European Accessibility Act),
normy techniczne dotyczące ergonomii i bezpieczeństwa,
wymogi certyfikacji środowiskowych (LEED, BREEAM – kategorie zdrowie i komfort).

W coraz większym stopniu dostępność staje się również elementem oceny ESG.

Ekonomia inkluzywności

Z perspektywy inwestora Design for All:

zwiększa potencjalny rynek użytkowników,
minimalizuje ryzyko kosztownych modernizacji,
poprawia wartość aktywa w długim horyzoncie,
wzmacnia pozycję w procesach finansowania instytucjonalnego.

Badania wskazują, że starzenie się społeczeństw Europy będzie jednym z kluczowych czynników kształtujących popyt na dostępne przestrzenie w najbliższych dekadach.

Najczęstsze błędy projektowe

Traktowanie dostępności jako dodatku projektowego.
Ograniczenie inkluzywności wyłącznie do norm minimalnych.
Brak konsultacji z użytkownikami.
Niedostateczna analiza sensoryczna przestrzeni.
Nieuwzględnianie aspektów cyfrowych (aplikacje, systemy rezerwacyjne).

Design for All jako element odpowiedzialnej architektury

Inkluzywne projektowanie wpisuje się w szerszą koncepcję odpowiedzialnej architektury, która:

uwzględnia różnorodność społeczną,
buduje odporność miast,
zwiększa jakość życia,
wspiera zrównoważony rozwój.

W sektorze hotelowym i publicznym staje się ono nie tylko wyrazem wrażliwości społecznej, lecz także racjonalnej strategii biznesowej.

Źródła

Center for Universal Design, The Principles of Universal Design, North Carolina State University
European Commission, European Accessibility Act (Directive 2019/882)
ISO 21542, Building construction — Accessibility and usability of the built environment
World Health Organization, World Report on Disability
World Green Building Council, Health, Wellbeing and Productivity in Buildings